Cùng một câu trả lời có thể tạo ấn tượng rất khác nhau tuỳ nơi. Một cách nói khiêm tốn được đánh giá cao ở nơi này có thể bị đọc là thiếu tự tin ở nơi khác; một cách trình bày thẳng thắn có thể được coi là rõ ràng hoặc là khoe khoang.
Biết trước vài khác biệt lớn giúp bạn không bị đánh giá sai vì một hiểu nhầm về hình thức chứ không phải về nội dung.
Bốn khác biệt hay gặp
Nói về thành tích của mình. Ở một số nơi, việc nêu rõ những gì bạn đã làm được là điều được mong đợi; ở một số nơi khác, cách nói ấy bị coi là quá đề cao cá nhân và người ta mong nghe về đóng góp của cả nhóm.
Mức độ trực tiếp. Có nơi mong đợi câu trả lời thẳng vào vấn đề; có nơi đánh giá cao cách trình bày vòng hơn và có ngữ cảnh.
Nói về điểm yếu. Câu hỏi này tồn tại ở nhiều nơi nhưng kỳ vọng về câu trả lời rất khác: có nơi mong một sự thừa nhận thật kèm cách khắc phục, có nơi mong một câu trả lời mang tính hình thức.
Hỏi về lương và điều kiện. Thời điểm thích hợp để nêu chuyện này khác nhau rất nhiều, và hỏi sai lúc có thể gây ấn tượng không tốt ở một số nơi.
Cách tìm hiểu trước
Hỏi một người đã đi phỏng vấn ở đó. Đây là nguồn tốt nhất và cụ thể nhất.
Dùng dịch vụ hỗ trợ tìm việc. Nhiều nơi có buổi tập phỏng vấn miễn phí, đôi khi dành riêng cho người mới đến. Một buổi tập với phản hồi có giá trị hơn nhiều giờ đọc.
Quan sát chính cách bên tuyển dụng viết tin và trao đổi với bạn. Giọng văn của họ cho biết nhiều về văn hoá nơi đó.
Những gì luôn đúng ở mọi nơi
Chuẩn bị ví dụ cụ thể. Dù văn hoá nào, một câu trả lời có tình huống thật luôn mạnh hơn một câu trả lời chung chung.
Tìm hiểu về nơi tuyển dụng. Sự chuẩn bị được đánh giá cao ở mọi nơi.
Có câu hỏi để hỏi lại. Nó cho thấy bạn quan tâm thật, và nó cho bạn thông tin bạn cần để quyết định.
Và trung thực về trình độ ngôn ngữ. Nếu bạn không hiểu một câu hỏi, hãy đề nghị nhắc lại. Điều đó bình thường và tốt hơn nhiều so với trả lời lệch.
Về việc là người mới đến trong buổi phỏng vấn
Bạn không cần giấu điều này và cũng không cần biến nó thành trọng tâm. Nếu được hỏi, hãy trả lời ngắn gọn và chuyển sang những gì bạn làm được.
Có một điều đáng nói ra nếu phù hợp: kinh nghiệm ở một hệ thống khác là một góc nhìn mà những ứng viên khác không có. Nó không phải điểm trừ cần biện minh mà là một phần hồ sơ của bạn.
Nếu bạn gặp câu hỏi mà bạn cho là không phù hợp — về hoàn cảnh cá nhân, gia đình, hay nguồn gốc — hãy biết rằng ở nhiều nơi có quy định về những gì được phép hỏi trong tuyển dụng. Bạn có thể hỏi cơ quan lao động địa phương về quyền của mình.
Sau buổi phỏng vấn
Ghi lại ngay những câu đã được hỏi, trong khi còn nhớ. Sau vài buổi, danh sách ấy cho bạn thấy rõ những gì thị trường ở đây quan tâm — thông tin mà không hướng dẫn nào có được.
Nếu bị từ chối, hãy hỏi một câu. Không phải vì sao tôi không được chọn, mà: nếu tôi ứng tuyển lại trong tương lai, tôi nên bổ sung gì. Câu sau dễ trả lời hơn nhiều và thường nhận được câu trả lời thật.
Và đừng đọc một lần từ chối như một đánh giá về bạn. Ở giai đoạn này, phần lớn kết quả phụ thuộc vào những thứ đang thay đổi theo thời gian — kinh nghiệm tại chỗ, ngôn ngữ, mạng lưới — chứ không vào những thứ cố định.
Ba điều khép lại chuyên mục việc làm đầu tiên
Thứ nhất, câu hỏi đầu tiên là nghề của bạn có được quản lý không. Hai nhóm đi hai con đường hoàn toàn khác, và với nhóm được quản lý thì thủ tục nên khởi động sớm nhất có thể.
Thứ hai, vấn đề thường không phải kinh nghiệm mà là việc kinh nghiệm không đọc được. Dịch nó sang thứ người tại chỗ hiểu là kỹ năng học được trong một buổi, và nó thay đổi kết quả nhiều hơn mọi thứ khác bạn làm.
Thứ ba, công việc đầu tiên là một giai đoạn, không phải một kết luận. Điều quyết định là bạn có giữ được một phần thời gian cho việc dài hạn hay không.
Thông lệ tuyển dụng, quyền của người lao động và các dịch vụ hỗ trợ khác nhau theo từng nơi — hãy hỏi cơ quan lao động tại địa phương, và dùng các dịch vụ hỗ trợ tìm việc dành cho người mới đến nếu nơi bạn ở có.
Tôi nên nói về thành tích của mình tới mức nào?
Tuỳ văn hoá nơi đó. Hãy hỏi một người đã phỏng vấn ở đó, hoặc dùng buổi tập phỏng vấn của dịch vụ hỗ trợ tìm việc.
Khi nào thì hỏi về lương?
Thời điểm thích hợp khác nhau đáng kể giữa các nơi. Đây là câu nên hỏi người tại chỗ trước buổi phỏng vấn đầu tiên.
Tôi không hiểu một câu hỏi thì làm gì?
Hãy đề nghị nhắc lại hoặc diễn đạt cách khác. Điều đó hoàn toàn bình thường và tốt hơn nhiều so với trả lời lệch.
Tôi bị hỏi những câu về đời tư, có bình thường không?
Ở nhiều nơi có quy định về những gì được phép hỏi khi tuyển dụng. Hãy hỏi cơ quan lao động địa phương về quyền của bạn.
