Bằng cấp của bạn có cần được công nhận hay không phụ thuộc vào một điều duy nhất: nghề bạn làm có thuộc nhóm được quản lý hay không. Hai nhóm này đi hai con đường hoàn toàn khác nhau, và nhầm nhóm là mất nhiều tháng.
Nghề được quản lý
Là những nghề mà luật quy định chỉ người có tư cách nhất định mới được hành nghề. Danh sách khác nhau theo từng nơi, nhưng thường gồm các nghề liên quan tới sức khoẻ, tới pháp luật, tới an toàn công cộng, và một số nghề kỹ thuật.
Với nhóm này, việc công nhận không phải tuỳ chọn — không có nó thì bạn không được hành nghề, dù nhà tuyển dụng có muốn nhận bạn tới đâu.
Quy trình thường gồm: nộp hồ sơ tới cơ quan phụ trách nghề đó · đánh giá bằng cấp và kinh nghiệm · và tuỳ trường hợp, bổ sung bằng học thêm, thi, hoặc một giai đoạn thực hành có giám sát.
Điều cần biết sớm: quy trình này thường mất nhiều thời gian, và nó thường bắt đầu được từ khi bạn còn chưa tới. Nếu nghề của bạn thuộc nhóm này, đây là việc nên khởi động sớm nhất trong cả danh sách.
Nghề không được quản lý
Với phần lớn nghề còn lại, không ai yêu cầu công nhận chính thức. Nhà tuyển dụng tự đánh giá bạn.
Điều này nghe dễ hơn, và đúng là ít thủ tục hơn. Nhưng nó chuyển gánh nặng sang một chỗ khác: bạn phải làm cho bằng cấp và kinh nghiệm của mình đọc được với một người không biết gì về hệ thống nơi bạn học.
Một đánh giá tương đương vẫn có thể hữu ích ngay cả khi không bắt buộc, vì nó dịch bằng cấp của bạn sang một thứ mà người tuyển dụng tại chỗ hiểu ngay. Hãy hỏi xem nơi bạn ở có dịch vụ này không.
Câu hỏi đầu tiên nên đặt
Nghề của tôi ở đây có thuộc nhóm được quản lý không, và nếu có thì cơ quan nào phụ trách?
Hãy hỏi cơ quan lao động địa phương, hoặc cơ quan phụ trách công nhận bằng cấp nếu nơi đó có một đầu mối. Nhiều nơi có một điểm tư vấn duy nhất cho câu hỏi này, và tìm ra nó tiết kiệm được rất nhiều thời gian.
Đừng dựa vào kinh nghiệm của người cùng nghề ở nước khác — danh sách nghề được quản lý khác nhau đáng kể, và một nghề tự do ở nơi này có thể được quản lý chặt ở nơi kia.
Chuẩn bị hồ sơ cho việc công nhận
Bằng cấp gốc và bảng điểm, có bản dịch theo cách nơi đó chấp nhận.
Mô tả chương trình học: các môn, số giờ, nội dung. Đây là thứ quyết định trong việc đánh giá tương đương, và là thứ khó xin lại nhất sau khi đã rời trường nhiều năm.
Xác nhận kinh nghiệm làm việc, mô tả cụ thể công việc đã làm chứ không chỉ chức danh.
Và giấy tờ về các chứng chỉ bổ sung, nếu có.
Nếu bạn còn đang ở nơi cũ, hãy xin những thứ này trước khi đi. Xin từ xa mất nhiều thời gian hơn và đôi khi không làm được.
Khi kết quả không như mong đợi
Có những trường hợp bằng cấp được công nhận một phần, hoặc được công nhận ở một mức thấp hơn kỳ vọng, hoặc yêu cầu bổ sung đáng kể.
Đây là tình huống khó và nó xảy ra với nhiều người có chuyên môn thật. Điều nên làm không phải là chấp nhận ngay kết quả đầu tiên, mà là hỏi ba điều: cơ sở của đánh giá là gì · có cơ chế xem xét lại không · và con đường bổ sung ngắn nhất là gì.
Cũng nên hỏi liệu có công việc nào trong cùng lĩnh vực mà bạn làm được ngay trong lúc hoàn tất phần bổ sung. Với nhiều nghề, câu trả lời là có — và làm trong lĩnh vực của mình, dù ở vị trí khác, thường tốt hơn hẳn việc chờ đợi bên ngoài.
Danh sách nghề được quản lý, quy trình công nhận và các cơ chế bổ sung khác nhau rất nhiều theo từng nước và thay đổi theo thời gian — hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền tại nơi bạn ở, và hỏi sớm nhất có thể.
Tôi có thể bắt đầu thủ tục công nhận từ trước khi đến không?
Ở nhiều nơi là được, và với các nghề được quản lý thì nên. Hãy hỏi cơ quan phụ trách về việc nộp từ nước ngoài.
Nghề của tôi không được quản lý, vậy tôi không cần làm gì?
Không bắt buộc, nhưng một đánh giá tương đương vẫn có thể giúp nhà tuyển dụng hiểu bằng cấp của bạn. Hãy hỏi xem nơi đó có dịch vụ này không.
Quá trình công nhận mất bao lâu?
Khác nhau rất nhiều theo nghề và theo nơi. Đó là lý do nên hỏi và bắt đầu sớm thay vì ước tính.
Bằng cấp của tôi bị đánh giá thấp hơn mong đợi?
Hãy hỏi cơ sở đánh giá, cơ chế xem xét lại, và con đường bổ sung ngắn nhất. Đồng thời hỏi xem có vị trí nào trong lĩnh vực bạn làm được ngay không.
