Trẻ thích nghi theo nhịp không đều, và giai đoạn khó nhất thường không phải tuần đầu tiên. Biết trước các mốc thường thấy giúp bạn không hiểu nhầm những gì đang xảy ra — và không hoảng vào đúng lúc mọi thứ đang diễn ra bình thường.
Những giai đoạn thường thấy
Giai đoạn đầu: mọi thứ mới mẻ. Nhiều trẻ đi qua vài tuần đầu khá tốt. Mọi thứ lạ lẫm, có nhiều thứ để khám phá, và trẻ thường được chú ý nhiều.
Giai đoạn giữa: khi cái mới không còn mới. Đây thường là giai đoạn khó nhất, và nó đến muộn hơn phụ huynh dự tính — sau khi nhịp sinh hoạt đã ổn định và trẻ bắt đầu nhận ra sự khác biệt sẽ kéo dài. Có thể xuất hiện mệt mỏi, cáu gắt, không muốn đi học, hoặc im lặng hơn thường lệ.
Giai đoạn sau: tìm được chỗ đứng. Trẻ bắt đầu có bạn thật, có thói quen riêng, và bắt đầu dùng ngôn ngữ mới một cách tự nhiên.
Ba giai đoạn này không có mốc thời gian cố định và không phải trẻ nào cũng đi qua đủ. Điều đáng nhớ là giai đoạn khó nằm ở giữa chứ không ở đầu.
Dấu hiệu thuộc về thích nghi bình thường
Mệt hơn hẳn trong những tháng đầu — học bằng một ngôn ngữ chưa thạo tiêu tốn năng lượng nhiều hơn người lớn hình dung.
Giai đoạn im lặng, khi trẻ hiểu nhiều hơn nói. Đây là hiện tượng quen thuộc với giáo viên dạy học sinh mới đến và thường tự qua.
Bám gia đình hơn, hoặc ngược lại, muốn tách khỏi mọi thứ gợi nhớ nơi cũ. Cả hai đều là cách trẻ xử lý một thay đổi lớn.
Dấu hiệu nên chú ý hơn
Không phải để lo lắng, mà để trao đổi với nhà trường sớm.
Thay đổi kéo dài nhiều tháng mà không có dấu hiệu dịu đi: giấc ngủ, ăn uống, hoặc tâm trạng.
Trẻ không có bạn nào sau một thời gian dài, hoặc tránh nói về những gì xảy ra ở trường.
Dấu hiệu bị bắt nạt hoặc bị cô lập. Trẻ mới đến chưa thạo ngôn ngữ là nhóm dễ gặp hơn, và trẻ thường không kể ra — một phần vì chưa đủ ngôn ngữ để kể.
Trẻ lớn hơn thu mình hẳn khỏi cả gia đình. Thiếu niên chuyển tới nơi mới chịu mất mát lớn hơn nhiều so với trẻ nhỏ, vì thế giới xã hội của các em đã hình thành ở nơi cũ.
Trong mọi trường hợp này, hãy trao đổi với giáo viên trước. Họ thấy con bạn trong một bối cảnh mà bạn không thấy, và nhà trường thường có kênh hỗ trợ mà phụ huynh không biết là có.
Những gì gia đình làm được
Giữ một nhịp sinh hoạt ổn định. Khi mọi thứ bên ngoài đều mới, sự đều đặn ở nhà là thứ neo duy nhất.
Giữ liên hệ với nơi cũ, nhưng đừng để nó thay thế việc xây dựng ở nơi mới. Cân bằng giữa hai điều này là việc khó và nó khác nhau với từng đứa trẻ.
Cho trẻ tham gia một hoạt động không dựa vào ngôn ngữ nếu có thể — thể thao, âm nhạc, hoặc bất cứ thứ gì trẻ làm được mà không cần nói nhiều. Đây thường là nơi những tình bạn đầu tiên hình thành.
Và đừng đòi hỏi trẻ phải ổn. Trẻ thường cảm nhận được kỳ vọng của cha mẹ rằng chuyến đi này phải thành công, và điều đó khiến các em giấu đi phần khó khăn.
Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn
Nếu những dấu hiệu đáng chú ý kéo dài, nếu trẻ nói những điều khiến bạn lo lắng về tinh thần của con, hoặc nếu chính bạn cảm thấy không xoay xở được — hãy tìm hỗ trợ chuyên môn.
Nhiều trường có nhân viên phụ trách hỗ trợ học sinh, và nhiều nơi có dịch vụ tư vấn cho trẻ em và gia đình. Hãy hỏi nhà trường hoặc cơ sở y tế địa phương về những gì sẵn có.
Việc tìm hỗ trợ không phải dấu hiệu gia đình bạn đã thất bại với quyết định chuyển đi. Nó là một việc bình thường trong một giai đoạn vốn khó với mọi gia đình — và ở nhóm này, hỏi sớm luôn dễ hơn hỏi muộn.
Con tôi không chịu đi học, tôi nên làm gì?
Hãy trao đổi với giáo viên để biết chuyện gì đang xảy ra ở lớp, vì nguyên nhân thường nằm ở đó chứ không ở nhà. Đừng chờ nhiều tuần mới hỏi.
Con im lặng suốt mấy tháng, có bình thường không?
Giai đoạn im lặng là hiện tượng quen thuộc với học sinh mới đến. Nhưng nếu kéo dài hoặc kèm dấu hiệu khác, hãy trao đổi với nhà trường.
Con lớn khó thích nghi hơn con nhỏ có đúng không?
Thường là vậy, vì thiếu niên mất một thế giới xã hội đã hình thành. Các em cũng cần được tham gia vào các quyết định nhiều hơn.
Tôi nghi con bị bắt nạt nhưng con không kể?
Hãy trao đổi với nhà trường ngay. Trẻ mới đến thường không kể vì chưa đủ ngôn ngữ hoặc chưa hiểu cơ chế xử lý — nhà trường có trách nhiệm trong việc này.
