Thợ điện, thợ hàn, thợ ống nước, thợ mộc và thợ cơ khí có cửa định cư nước ngoài thật ở Úc, Canada và Đức, vì cả ba nước thiếu thợ lành nghề kéo dài. Nhưng đường đi không phải "có tay nghề là đi": bạn phải qua thẩm định tay nghề có phỏng vấn kỹ thuật và thi thực hành, và với nghề điện, còn phải có giấy phép của bang hoặc tỉnh bang mới được tự làm. Khi sang, thứ đầu tiên làm khó người thợ không phải công việc mà là đi lại: công trình nằm rải rác, không có xe là không có việc.
- Úc: thẩm định nghề thợ do TRA phụ trách, qua các tổ chức đào tạo được chỉ định, gồm phỏng vấn kỹ thuật và thi thực hành.
- Thợ điện ở Úc cần thêm hồ sơ kỹ thuật cho người có tay nghề ở nước ngoài rồi mới xin giấy phép của bang.
- Canada: chứng nhận nghề do tỉnh bang cấp, kỳ thi Red Seal cho phép hành nghề ở nhiều tỉnh; có Chương trình Thợ có tay nghề Liên bang.
- Đức: nghề được công nhận qua phòng thủ công nghiệp hoặc phòng thương mại; thẻ cư trú lao động có tay nghề cho người có bằng nghề.
- Bằng lái Việt Nam thường không đổi thẳng được ở phần lớn bang, tỉnh bang; cần thi lại.
Nghề thợ nào có cửa, nghề nào không?
Nghề có cửa là nghề có chương trình đào tạo chuẩn và chứng chỉ nghề ở nước đến. Thợ điện, thợ hàn, thợ ống nước, thợ mộc, thợ cơ khí ô tô, thợ điện lạnh, thợ máy công trình đều nằm trong nhóm này ở Úc và Canada. Nghề phụ, không có chương trình học nghề chính thức (phụ hồ, lao động phổ thông) gần như không có đường định cư tay nghề.
| Nước | Thẩm định | Giấy phép hành nghề | Đường di trú |
|---|---|---|---|
| Úc | TRA qua tổ chức đào tạo chỉ định: hồ sơ, phỏng vấn, thi thực hành | Thợ điện, ống nước cần giấy phép bang | Thị thực có bảo lãnh, tay nghề 189, 190, 491 |
| Canada | Tỉnh bang đánh giá kinh nghiệm, cho thi chứng chỉ nghề | Nghề bắt buộc chứng chỉ (vd thợ điện) phải có trước khi làm độc lập | Thợ có tay nghề Liên bang, đề cử tỉnh bang, Express Entry nhóm nghề thợ |
| Đức | Phòng thủ công nghiệp đối chiếu với bằng nghề Đức | Một số nghề thủ công cần thêm điều kiện để mở cơ sở riêng | Thẻ cư trú lao động có tay nghề, thị thực công nhận bằng |
Danh sách nghề, lệ phí và quy trình thẩm định thay đổi theo quy định hiện hành, cần kiểm lại khi nộp.
Thẩm định tay nghề ở Úc: thợ Việt hay trượt ở khâu nào?
Khâu hay trượt nhất là chứng minh kinh nghiệm, không phải thi thực hành. Thợ Việt Nam thường làm cho hộ kinh doanh, nhận lương tiền mặt, không có hợp đồng hay bảo hiểm xã hội. Tổ chức thẩm định cần thấy kinh nghiệm có thật, đủ năm, đúng phạm vi công việc của nghề theo chuẩn Úc.
Những thứ nên chuẩn bị từ bây giờ:
- Chứng chỉ nghề hoặc bằng trung cấp, cao đẳng nghề, kèm bảng điểm môn học.
- Hợp đồng lao động, sổ bảo hiểm xã hội; nếu làm tự do thì hợp đồng với chủ nhà, chủ công trình, hoá đơn vật tư.
- Ảnh và video công việc có thời gian, địa điểm: tủ điện bạn đấu, mối hàn bạn làm, hệ thống ống bạn lắp.
- Thư xác nhận của chủ thầu, kỹ sư giám sát, ghi rõ bạn làm gì, bao lâu.
- Chứng chỉ an toàn lao động, chứng chỉ hàn theo tiêu chuẩn quốc tế nếu có.
Phần phỏng vấn kỹ thuật có thể làm qua phiên dịch ở một số chương trình, nhưng nói được tiếng Anh kỹ thuật cơ bản giúp bạn tự tin hơn rất nhiều.
Thợ điện: hai lớp giấy tờ, đừng nhầm
Đỗ thẩm định di trú chưa có nghĩa là được tự đấu điện ở Úc hay Canada. Ở Úc, thợ điện có tay nghề nước ngoài phải lấy hồ sơ kỹ thuật riêng, sau đó cơ quan cấp phép điện của bang (mỗi bang một cơ quan) cấp giấy phép, có khi là giấy phép tạm thời buộc làm dưới giám sát một thời gian và học thêm quy chuẩn điện Úc. Ở Canada, thợ điện là nghề bắt buộc chứng chỉ ở các tỉnh bang như Ontario, British Columbia, Alberta; thợ mới sang thường đăng ký làm học việc hoặc xin thi chứng chỉ dựa trên kinh nghiệm.
Thợ hàn và thợ mộc thường không cần giấy phép riêng như thợ điện, nên vào việc nhanh hơn, nhưng các công trường lớn vẫn đòi chứng chỉ hàn theo tiêu chuẩn của họ.
Đi lại hằng ngày: bài toán số một của người thợ năm đầu
Người thợ làm theo công trình, không làm ở một văn phòng cố định gần ga tàu. Ở Úc và Canada, thợ thường tự lái xe bán tải hoặc xe tải nhỏ chở đồ nghề tới công trình ở khu dân cư mới ngoài rìa thành phố, nơi xe buýt không tới. Điều đó kéo theo một loạt việc:
- Bằng lái: bằng lái Việt Nam thường không đổi thẳng được ở phần lớn bang, tỉnh bang; người mới sang có thể dùng tạm bằng quốc tế trong thời gian ngắn rồi phải thi lại lý thuyết và thực hành. Đặt lịch thi sớm vì có nơi chờ lâu.
- Bảo hiểm xe: người mới có bằng ở nước đó bị tính phí bảo hiểm cao vì không có lịch sử lái xe tại chỗ.
- Đi nhờ trong tháng đầu: nhiều thợ mới đi chung xe với đồng nghiệp hoặc chủ thầu; thoả thuận rõ chi phí xăng, giờ đón.
- Đồ nghề: nhiều chủ thầu ở Úc yêu cầu thợ có bộ đồ nghề cơ bản riêng; mua dần, không cần mang từ Việt Nam vì điện áp và tiêu chuẩn phích cắm có khi khác.
Những bài về học hệ thống giao thông công cộng, có nên mua xe trong năm đầu và chi phí đi lại thật trong một tháng nằm trong chuyên mục Đi lại hằng ngày.
Điều ít ai nói: tay nghề Việt Nam giỏi nhưng "khác chuẩn"
Nhiều thợ Việt làm rất khéo, nhanh, nhưng quen cách làm không theo quy chuẩn an toàn của nước phát triển. Ở Úc, Canada, Đức, mọi việc điện, nước, kết cấu đều có quy chuẩn, kiểm tra, ký xác nhận. Làm sai quy chuẩn có thể bị phạt, mất giấy phép, và với thợ đang giữ thị thực có bảo lãnh, mất việc là mất luôn đường ở lại. Năm đầu nên chấp nhận làm chậm, hỏi nhiều, học quy chuẩn từ thợ cả bản xứ.
Một điều tích cực: thợ có giấy phép ở Úc và Canada có thu nhập ổn định, nhiều người sau vài năm mở doanh nghiệp riêng — điều khó làm được với nhiều nghề văn phòng.
Là thợ lành nghề và muốn biết tay nghề của mình đi được đâu?
Viking Global Group – Quốc Tịch Toàn Cầu (quoctich.com) giúp bạn gom bằng chứng kinh nghiệm khi làm cho hộ kinh doanh, đối chiếu nghề của bạn với danh sách từng nước, và tính lộ trình từ thẩm định tới giấy phép hành nghề cho cả gia đình cùng đi.
Hotline/Zalo: +849.219.219.88 · Email: [email protected]
Câu hỏi thường gặp
Thợ hàn có định cư Úc được không?
Có thể, nếu nghề thợ hàn của bạn nằm trong danh sách hiện hành, qua được thẩm định của TRA và có chủ lao động bảo lãnh hoặc đủ điểm tay nghề. Kinh nghiệm phải chứng minh được bằng giấy tờ và thi thực hành.
Thợ điện Việt Nam sang Úc có làm ngay được không?
Thường chưa. Sau thẩm định di trú, thợ điện còn phải có hồ sơ kỹ thuật và giấy phép của bang, có khi bắt đầu bằng giấy phép tạm thời làm dưới giám sát. Cần học quy chuẩn điện của Úc.
Red Seal là gì?
Red Seal là chứng nhận liên tỉnh bang của Canada cho các nghề thợ, cho phép người đạt chuẩn hành nghề ở nhiều tỉnh bang. Thợ nước ngoài thường được tỉnh bang đánh giá kinh nghiệm rồi cho thi chứng chỉ.
Làm thợ tự do ở Việt Nam có chứng minh kinh nghiệm được không?
Được, nhưng khó hơn. Cần hợp đồng với khách hàng, hoá đơn vật tư, ảnh và video công trình có thời gian, thư xác nhận của chủ thầu hoặc kỹ sư giám sát. Bắt đầu lưu giữ những thứ này càng sớm càng tốt.
